Je koelkast staat al weken naast de cv-ketel of in de volle zon van het keukenraam, en je hebt er nooit bij stilgestaan. Tot je energierekening van augustus binnenkomt en je je afvraagt waar dat extra verbruik vandaan komt. Koelkasten en vriezers werken in warme maanden aanzienlijk harder dan de rest van het jaar gewoon omdat de omgevingstemperatuur hoger is en ze meer moeite moeten doen om op temperatuur te blijven. Dat kost stroom, zonder dat je er iets aan veranderd hebt. In dit artikel leggen we uit waarom dat precies zo werkt en wat je er met een paar kleine ingrepen aan kunt doen.
Waarom augustus duur is voor je koelkast
Een koelkast werkt simpel gezegd als een pomp: hij trekt warmte uit de binnenkant en stoot die naar buiten af. Hoe warmer het buiten (en in je keuken) is, hoe meer energie die pomp nodig heeft om hetzelfde te bereiken. Bij 20 graden in huis heeft je koelkast het relatief makkelijk. Bij 28 of 30 graden, zoals een doorsnee augustus dag in Nederland of België, werkt het compressortje continu op hoge toeren. Dat loopt aardig op.
Wij van Slordig.nl zien dit elk jaar terugkomen in de vragen die lezers sturen. Mensen schrikken van hun verbruik in de zomer, maar zoeken de oorzaak bij de airco of de ventilator. Die dragen ook bij, maar de koelkast en vriezer draaien dag en nacht, zeven dagen per week, en dat merk je.
Vier gewoontes die je nu waarschijnlijk hebt
Het zijn kleine dingen, maar samen maken ze een flink verschil op je rekening.
- De deur te lang openlaten. Je staat voor de open koelkast te bedenken wat je wilt eten, of je laadt boodschappen in op je gemak. Elke seconde laat je warme lucht naar binnen stromen, waarna de koelkast opnieuw moet afkoelen. In augustus is die binnenkomende lucht extra warm, dus het apparaat moet extra hard werken.
- Het vriesvak te vol stoppen. Een ijsblokjeszak hier, een pak diepvriespizza daar, en al het brood dat je wil bewaren. Een te vol vriesvak blokkeert de luchtcirculatie, waardoor het apparaat harder werkt om alles op temperatuur te houden.
- De instelling nooit aanpassen. De meeste mensen zetten de koelkast eenmalig op een stand en draaien er nooit meer aan. Maar fabrikantsinstellingen zijn vaak te koud, en in de zomer heb je ook niet altijd dezelfde behoefte als in de winter.
- De verkeerde plek in de keuken. Staat je koelkast naast de oven, of heeft hij een zijkant die in de zon staat? Dan heeft hij het structureel zwaarder dan nodig is.
De juiste temperatuur: niet te koud, niet te warm
De meeste mensen denken dat kouder beter is. Dat klopt niet. Voor de koelkast geldt: 4 graden is veilig en voldoende voor vrijwel al je voeding. Zet je hem op 2 graden, dan verbruikt hij meer energie zonder dat je eten langer goed blijft. Zet je hem op 7 graden, dan loop je kans dat bepaalde producten sneller bederven, wat ook geld kost.
Ons advies: zet de koelkast op 4 graden Celsius en controleer dit met een goedkoop koelkastthermometje. Veel ingebouwde displays zijn niet nauwkeurig. Voor de vriezer geldt min 18 graden als standaard. Zit je op min 22 of min 24, dan is dat puur verspilling. Diepvrieskost blijft net zo goed bij min 18, en het scheelt je kosten.
Plaatsing en ventilatie: de twee meest gemaakte fouten
Een koelkast naast een ingebouwde oven is een klassieke keukenindeling die eigenlijk nergens op slaat. De oven straalt warmte af, de koelkast absorbeert die warmte en moet harder werken om die te compenseren. Hetzelfde geldt voor een koelkast die direct zonlicht opvangt, wat bij een raam of tuindeur snel het geval is op een zomerochtend.
Daarnaast heeft je koelkast ruimte nodig aan de achterkant en aan de zijkanten om warmte kwijt te kunnen. Staat hij krap ingebouwd of direct tegen de muur geplakt, dan loopt de compressor warmer op. Dat kost energie en verkort ook de levensduur van het apparaat. Minimaal twee tot drie centimeter ruimte aan de achterkant is geen luxe.
Het vriesvak: te vol of te leeg, allebei niet goed
Dit klinkt tegenstrijdig, maar het klopt. Een compleet lege vriezer is inefficiënt, omdat er geen massa is die de koude vasthoudt. Elke keer dat je de deur opent, verlies je direct veel koude lucht. Een volle vriezer houdt de temperatuur beter vast, maar als het echt te vol is, blokkeert het de ventilatoren en kost het juist meer energie.
De gulden middenweg is een vriezer die voor ongeveer driekwart gevuld is. Als je weinig invriест, kan je een paar flessen water invriezen als vulling. Die helpen de temperatuur stabiel houden en zijn zo weer gebruikt als ijsblokken of koelblokken.
Drie aanpassingen die je één keer doet
Je hoeft niet elke dag bewust bezig te zijn met je koelkast. De volgende drie dingen doe je één keer, en dan is het geregeld.
Stap 1. Koop een koelkastthermometer (kost een paar euro) en stel je koelkast in op 4 graden en je vriezer op min 18. Controleer het één keer na een dag en pas zo nodig aan.
Stap 2. Controleer de afdichting van je koelkastdeur. Doe dit door een velletje papier tussen de deur en het frame te klemmen en de deur dicht te doen. Als je het papier makkelijk eruit kunt trekken, is de afdichting versleten en lekt er constant koude lucht weg. Een nieuwe rubberen afdichting is bij de meeste merken te bestellen en zelf te plaatsen.
Stap 3. Verplaats de koelkast als hij naast de oven of in de zon staat, als dat enigszins mogelijk is. Is dat niet mogelijk, zorg dan in ieder geval voor voldoende ventilatie rondom het apparaat.
Wanneer het toch aan het apparaat ligt
Soms is de oorzaak niet jouw gewoonte, maar het apparaat zelf. Een paar signalen dat je koelkast of vriezer structureel te hard werkt:
- Het apparaat zoemt bijna constant, ook ‘s nachts als het in huis afgekoeld is.
- Er zit veel ijsvorming in de vriezer, ook al heeft die een automatische ontdooifunctie.
- De buitenkant van de koelkast voelt ongewoon warm aan, ook aan de zijkanten.
- Voedsel in de koelkast bevriest, ook al staat de instelling niet erg laag.
In die gevallen loont het om een monteur te laten kijken. Een koelkast die tien jaar of ouder is en structureel te hard werkt, is soms goedkoper om te vervangen dan te blijven gebruiken. Nieuwe apparaten, zeker die met een A-label, verbruiken aanzienlijk minder dan apparaten van een generatie geleden. Dat is geen reclamepraat, maar gewoon rekenen.
Een paar kleine aanpassingen, zoals de juiste temperatuurinstelling, een goede plek in de keuken en een vriezer die niet vol zit met rijp kunnen het verbruik in augustus al merkbaar verlagen. Je hoeft er geen project van te maken. Wij van Slordig.nl weten dat de meeste mensen geen zin hebben in ingewikkelde routines, en dat hoeft ook niet: dit zijn dingen die je één keer doet en daarna niet meer aan hoeft te denken.
